De aarde vanuit de hemel
07-09-2009 • 1629 keer gelezen • 2 reacties
Het boek "De aarde vanuit de hemel" (Yann Arthus-Bertrand) laat op een prachtige fotografische wijze zien hoe fascinerend de aarde is gezien vanuit vogelvluchtperspectief. Tal van zaken zijn vanuit de lucht vele malen beter waarneembaar dan vanaf de grond: de kwetsbaarheid van de aarde, ruimtelijke planningdrift, de claim van de mens op de natuur, historische ontwikkeling, patronen, maat, schaal en onderlinge relaties. Laten we zelf eens gaan vliegen (bekijk de foto's hiernaast):
We beginnen te vliegen boven Ciudad Nezahualcoyotl, een voorstad van Mexico City. Gebouwd op een drooglegging van één van de vele geheel verdwenen meren rondom de Mexicaanse hoofdstad. Op een oppervlak van 10x5km (vergelijkbaar met de gemeentegrenzen van Haarlem) is de voorstad als een schaakbord opgebouwd vanuit hetzelfde stedenbouwkundige stempel van 1x1km (gelijk aan de historische binnenstad van Haarlem). Elk stempel heeft dezelfde lay-out: een strak grit van straten, met in het hart centrumfuncties. Hoofdontsluiting van het geheel vind plaats door brede wegen over de randen van het stempel. De voorstad is vanaf 1950 (40.000 inwoners) gegroeid tot ruim 1 miljoen nu. De stempelstedenbouw is waarschijnlijk een efficient middel geweest bij deze explosieve groei.
Vliegen we naar Dubai. Overal in de woestijn aan de rand van Dubai bevinden zich geplande uitbreidingswijken. In de gortdroge zandvlakte wordt eerst een geasfalteerde hoofdontsluitingsstructuur neergelegd waarna de feitelijke ontwikkeling pas gaat plaatsvinden. Vaak wordt in Dubai ook nog dwars tegen de natuurwetten ingegaan door veel waterpartijen en groene gazonnen aan te leggen midden in de woestijn, met als toppunt van de kermisstedenbouw natuurlijk wel de indoor-skibaan en de Burj Dubai van 818m hoog gesitueerd aan de kale rand van Dubai.
Een even merkwaardige ontwikkeling treffen we als we over Florida vliegen. Van de zuidelijke Keys tot aan Palm Beach (150km) bevind zich langs de oostkust een onafgebroken strook van twintig kilometer breed in een grit van 1,5x1,5km. Ondanks dat elk blok afzonderlijk is vormgegeven met veel groen, water, vrijstaande huizen en golfbanen is van eigen identiteit weinig sprake. De "echte steden" als Miami en Fort Lauderdale zijn alleen herkenbaar door het verdichten van het grit naar 1x1km (jawel, weer die maat), minder groen en hoogbouw in de ultieme stadskern.
We eindigen onze vlucht in Venetië. Een niet te evenaren stad, dus geen vergelijking, maar voor het voorgaande wel een pijnlijke confrontatie. Door de toeristische aantrekkingkracht van de stedelijke kwaliteit langzaam maar zeker een openluchtmuseum geworden, maar kijk naar de structuur. Het aangezicht van Venetië vanuit de lucht wordt weinig beïnvloed door de pracht en praal aan bouwwerken uit de rijkste periode van de stad. Beoordeling kan alleen plaatsvinden door observatie van de structuur, en die is prachtig. De stad met beperkt oppervlak moest elke vierkante centimeter benutten maar besefte zich wel de kwaliteit van openbare ruimten in de vorm van pleinen met uitgekiende breedte, diepte en hoogtematen, aan elkaar geregen door een web van intieme stegen. Door de drassige ondergrond was transport via een haarfijn stelsel aan waterwegen de beste optie met als resultaat geen straten, dus nu ook geen auto's. Er is subliem gebruik gemaakt van de natuurlijke vorm van het lagune eiland met het Canal Grande als hoofdader van de stad. En waar hebben we zo'n ader vaker gezien? Haarlem?
Vliegen we naar Dubai. Overal in de woestijn aan de rand van Dubai bevinden zich geplande uitbreidingswijken. In de gortdroge zandvlakte wordt eerst een geasfalteerde hoofdontsluitingsstructuur neergelegd waarna de feitelijke ontwikkeling pas gaat plaatsvinden. Vaak wordt in Dubai ook nog dwars tegen de natuurwetten ingegaan door veel waterpartijen en groene gazonnen aan te leggen midden in de woestijn, met als toppunt van de kermisstedenbouw natuurlijk wel de indoor-skibaan en de Burj Dubai van 818m hoog gesitueerd aan de kale rand van Dubai.
Een even merkwaardige ontwikkeling treffen we als we over Florida vliegen. Van de zuidelijke Keys tot aan Palm Beach (150km) bevind zich langs de oostkust een onafgebroken strook van twintig kilometer breed in een grit van 1,5x1,5km. Ondanks dat elk blok afzonderlijk is vormgegeven met veel groen, water, vrijstaande huizen en golfbanen is van eigen identiteit weinig sprake. De "echte steden" als Miami en Fort Lauderdale zijn alleen herkenbaar door het verdichten van het grit naar 1x1km (jawel, weer die maat), minder groen en hoogbouw in de ultieme stadskern.
We eindigen onze vlucht in Venetië. Een niet te evenaren stad, dus geen vergelijking, maar voor het voorgaande wel een pijnlijke confrontatie. Door de toeristische aantrekkingkracht van de stedelijke kwaliteit langzaam maar zeker een openluchtmuseum geworden, maar kijk naar de structuur. Het aangezicht van Venetië vanuit de lucht wordt weinig beïnvloed door de pracht en praal aan bouwwerken uit de rijkste periode van de stad. Beoordeling kan alleen plaatsvinden door observatie van de structuur, en die is prachtig. De stad met beperkt oppervlak moest elke vierkante centimeter benutten maar besefte zich wel de kwaliteit van openbare ruimten in de vorm van pleinen met uitgekiende breedte, diepte en hoogtematen, aan elkaar geregen door een web van intieme stegen. Door de drassige ondergrond was transport via een haarfijn stelsel aan waterwegen de beste optie met als resultaat geen straten, dus nu ook geen auto's. Er is subliem gebruik gemaakt van de natuurlijke vorm van het lagune eiland met het Canal Grande als hoofdader van de stad. En waar hebben we zo'n ader vaker gezien? Haarlem?
08-09-2009, 20:00